شهریارا تو به شمشیر قلم در همه آفاق به خدا ملک دلی نیست که تسخیر نکردی
سید محمد بهجت تبریزی ،متخلّص به شهریار در سال 1285 (ه.ش) در شهر تبریز به دنیا آمد .دوران کودکی او مصادف با انقلاب تبریز (مشروطیّت) بود. پدرش که از وکلای معروف تبریز بود ،برای آن که خانواده اش از صدمات جنگ به دور باشند شهریار را به روستایی دور در قره چمن فرستاد.بعد از آرام شدن تبریز شهریار بار دیگر به تبریز بازگشت و تحصیلات خود را پی گرفت.بعد از اتمام تحصیلات دبیرستان در رشته پزشکی به تحصیل پرداخت.امّا یک سال قبل از اتمام تحصیلاتش به دنبال یک ماجرای شور انگیز عشقی پزشکی را رها و به شعر وادبیّات و شاعری روی آورد.و اگر خود وی در این ضمینه ضرر کرده باشد، شعر و ادبیات ما ثمره ی زیادی برده است. شهریار به جای آن که طبیب تنها بیمار و علیل باشد ، طبیب روح های خسته و دل های آرزومند شد.شهریار با ادبیّات عرب و فرانسه آشنایی کامل داشت . شهریار در طول زندگی خود خدمات زیادی به ادب ایران کرده ، به طوری که سال روز وفات او –که بیست و هفت مهر ماه می باشد-روز ادب نامیده شده است.شهریار در سال هزاروسیصد و شصت و هفت در گذشت.
آثار شهریار : سه جلد دیوان فارسی ، یک جلد دیوان ترکی . (شهریار در شعر فارسی بیشتر تاثیر پذیرفته است.)
دیوان اشعار او شامل غزلیّات ، قصاید ،قطعات و رباعی و مثنویّات و دو بیتی است.
در شعر نو نیز شهریار آثار ارزنده ای دارد ، مانند :
سلام به اینشتین و وای وای مادرم . قسمت عمده ی شعر ترکی شهریار اختصاص به شاهکار ادبی او –حیدر بابا یه سلام-دارد .این شعر به اکثر زبان های دنیا ترجمه شده و از این حیث بی نظیر است.شهریار در سال 1367(هزار و سیصد و شصت و هفت) در بیمارستان مهر تهران در گذشت.
روحش شاد و یادش گرامی !
شعری که در زیر ملاحظه می کنید اثر شهریار است و نام آن شب و علی است که حدود 7-8 بیت آن در کتاب فارسی سال سوم راهنمایی به نام – شیر خدا – آمده است .
شب و علی
علی آن شیر خدا شاه عرب الفتی داشته با این دل شب
شب ز اسرار علی آگاه است دل شب محرم سرّالله است
شب علی دید به نزدیکی دید گرچه او نیز به تاریکی دید
شب شنفته ست مناجات علی جوشش چشمه عشق ازلی
شاه را دیده به نوشینی خواب روی بر سینه دیوار خراب
قلعه بانی که به قصر افلاک سر دهد ناله زندانی خاک
اشکباری که چو شمع بیزار می فشاند زر و می گرید زار
دردمندی که چو لب بگشاید در و دیوار به زنهار آید
کلماتی چو در آویزه ی گوش مسجد کوفه هنوزش مدهوش
فجر تا سینه ی آفاق شکافت چشم بیدار علی خفته نیافت
روزه داری که به مهر اسحار بشکند نان جوینش افطار
ناشناسی که به تاریکی شب می برد شام یتیمان عرب
پادشاهی که به شب برقع پوش می کشد بار گدایان بر دوش
تا نشد پردگی آن سرّ جلی نشد افشا که علی بود و علی
شاه بازی که به بال و پر راز می کند در ابدیت پرواز
شهسواری که به برق شمشیر در دل شب بشکافد دل شیر
عشق بازی که هم آغوش خطر خفت در خوابگه پیغمبر
آن دم صبح قیامت تاثیر حلقه در شد از او دامن گیر
دست در دامن مولا زد در که علی بگذر و از ما مگذر
شال شه وا شد و دامن به گرو زینبش دست به دامن که مرو
شال می بست و ندایی مبهم که کمربند شهادت محکم
پیشوایی که ز شوق دیدار می کند قاتل خود را بیدار
ماه محراب عبودیّت حق سر به محراب عبادت منشق
می زند پس لب او کاسه ی شیر می کند چشم اشارت به اسیر
چه اسیری که همان قاتل اوست تو خدایی مگر ای دشمن دوست
در جهانی همه شور و همه شر ها علیٌّ بشرٌ کیف بشر
کفن از گریه ی غسّال خجل پیر هن از رخ وصّال خجل
شبروان مست ولای تو علی جان عالم به فدای تو علی
